Polityka wobec Czech i Węgier


1320

A2025005

Małżeństwo Elżbiety Łokietkówny z Karolem Robertem. Karol Robert był królem Węgier z dynastii Andegawenów.

W sytuacji, gdy król czeski Jan Luksemburski wznowił swoje pretensje do tronu polskiego, bardzo ważne dla młodego władcy Łokietka było zacieśnianie sojuszy z państwami sąsiednimi. Państwo Władysława łokietka otaczały trzy wrogie siły: Brandenburgia, państwo Zakonu Krzyżackiego oraz Czechy z Luksemburgami na czele. Na arenie międzynarodowej, podczas konfliktu europejskiego papieża Jana XII z Ludwikiem Wittelsbachem, Polska panowania Łokietka znalazła się w obozie papieskim. Dzięki małżeństwu swojej córki z królem Karolem Robertem, Polska zbliżyła się do Węgier. Związek ten był początkiem długotrwałego sojuszu tych państw,  zwłaszcza w późniejszym okresie Korony Królestwa Polskiego.

 

1327

A2025010 

Jan Luksemburski król czeski, zdeklarowany sojusznik Zakonu podjął wyprawę na Kraków. Roli mediatora podjął się wówczas sojusznik Polski król węgierski Karol Robert, który skłonił Czechów do odstąpienia od ataku na Kraków.

  

1331, 26 maja

 A2025015

Na zjeździe w Chęcinach 26 maja 1331 r. syn Władysława łokietka Kazimierz Wielki uzyskuje władze namiestniczą w Wielkopolsce i na Kujawach. W tym samym roku na jesień do Wielkopolski wkroczyły wojska króla czeskiego Jana Luksemburskiego. Siły czeskie oblegały Poznań, po czym skierowały się w stronę Kalisza. Władysław Łokietek, aby zapobiec dalszym działaniom czeskim, poprosił króla czeskiego o zaprzestanie oblężenia i zawieszenie broni. Zgodził się jednocześnie na oddanie sprawy pomorskiej pod arbitraż Jana Luksemburskiego i Karola Roberta.

 

 

1335, 28 maja

A2025020 

28 maja 1335 r. w Sandomierzu podpisany został rozejm jednoroczny między Polską a Czechami. Wcześniej w tym samym roku Kazimierz Wielki opowiedział się po stronie króla czeskiego Jana, w sporze tego ostatniego z cesarzem Ludwikiem i książętami austriackimi w walce o spuściznę po Henryku karyncko - tyrolskim.

 

 

1335, 24 sierpnia

A2025025 

24 sierpnia na zjeździe wysłanników Kazimierza Wielkiego z Karolem Robertem węgierskim, Janem czeskim i Karolem luksemburskim w ułożona została umowa między Czechami a Polską. Na mocy tego postanowienia z Trenczyna, Czesi zrzekli się swoich pretensji do Polski, Polska natomiast zrzekła się swoich praw do zwierzchnictwa nad Śląskiem  i częścią Mazowsza. Ponadto Kazimierz Wielki miał wypłacić Czechom sumę 30 000 grzywien.

 

 

1335, 3 października

 A2025030

3 października 1335 r. odbył się I zjazd w Wyszehradzie. Wyszehrad miasto położone na Węgrzech nad Dunajem. W zjeździe tym uczestniczyli: Kazimierz Wielki, Jan czeski i Karol Robert węgierski. Na zjeździe tym potwierdzone zostały wcześniejsze układy trenczyńskie. W zamian za zrzeczenie się praw do korony polskiej Kazimierz Wielki miał wypłacić dużą sumę Janowi czeskiemu. Kazimierz Wielki miał kłopoty ze zgromadzeniem takiej sumy.

Po objęciu tronu Kazimierz Wielki rozpoczął pertraktacje z Czechami i Krzyżakami. Uznał, że kraj jest już dość osłabiony ciągłymi walkami i potrzebuje pokoju i stabilizacji. W związku z powyższym na jesieni 1335 r. w Wyszehradzie odbył się zjazd władców Węgier, Czech i Polski. Oprócz kwestii czeskiej (Jana Luksemburski zrzekł się praw do korony polskiej), zajęto się również konfliktem polsko - krzyżackim. Na zjeździe wyrok w tej kwestii wygłosili władcy Czech i Węgier. Na jego mocy Kazimierz Wielki miał zrzec się praw do Pomorza Gdańskiego, w zamian Zakon miał oddać Polsce Kujawy i ziemię dobrzyńską. W praktyce wskutek zwlekania przez Kazimierza Wielkiego z uznaniem tego rozstrzygnięcia, Zakon zatrzymał sporne tereny.   

 

1336, 23 maja

A2025035 

23 maja 1336 r. Kazimierz Wielki wystawił dokument z przyrzeczeniem ostatecznej ratyfikacji układów w wyszehradzkich. Pod koniec tego roku papież Benedykt XII odmówił ratyfikacji układów wyszehradzkich.

 

1338

A2025040 

W marcu 1338 r. Karol Robert węgierski zawarł z Janem czeskim układ. Na mocy tego układu za odstąpienie Sląska Jan czeski zapewniał synom Karola ewentualne następstwo na tronie polskim.

 

1338

A2025045 

Drugi traktat wyszehradzki. Ludwik węgierski syn Karola Roberta uznany zostaje następcą Kazimierza Wielkiego, w sytuacji gdyby ten ostatni nie pozostawił po sobie męskiego potomka. Ludwik Węgierski musi jednakże wypełnić trzy zobowiązania.

Podczas tego zjazdu ustalony został jeszcze bardzo ważny układ sukcesyjny. Zgodnie z nim tron Polski po bezpotomnej śmierci Kazimierza Wielkiego miał zostać objęty przez Andegawenów. Ludwik Węgierski jednakże musiał wypełnić trzy zobowiązania:

1. Odzyskać utracone ziemie, w tym Pomorze,

2. Dygnitarstwa i grody obsadzać wyłącznie Polakami,

3. Nie nakładać żadnych nowych podatków.

 

1339, 9 lutego

A2025050 

9 lutego 1339 r. pod wpływem nacisków węgierskich, jak również na skutek zabiegów czeskich księstw śląskich (wymienionych w uzgodnieniach trenczyńskich), Kazimierz Wielki zrzeka sie tych księstw oraz księstwa płockiego na rzecz Jana Luksemburskiego. Zrzeczenie nie dotyczy księstw śląskich, które po Trenczynie uznały zwierzchność czeską. 

 

1341

 A2025055

Nastąpiło zbliżenie między Polską I Luksemburgami. Kazimierz Wielki złożył wizytę w Pradze i zawarł sojusz z synem królem Janem i jego synem Karolem, margrabią Moraw.

 

1345

A2025060 

Kazimierz Wielki zawarł układ z Ludwikiem IV Wittelsbachem. Przymierze to skierowane było przeciwko Luksemburgom, a wzmocnione zostało przez małżeństwo córki króla polskiego Kunegundy z synem cesarza Ludwikiem, królem rzymskim.

 

1355

A2025065 

Traktat w Budzie. Traktat ten dotyczył praw do sukcesji korony polskiej, na wypadek bezpotomnej śmierci Kazimierza Wielkiego. W powyższym przypadku prawo do tronu polskiego miało przechodzić na Andegawenów.

W momencie, kiedy Kazimierz Wielki obejmował tron polski, nie sprzyjała mu sytuacja międzynarodowa. Pretensje do tronu polskiego zgłaszał król czeski Jan Luksemburski. Krzyżacy w dalszym ciągu zajmowali Pomorze Gdańskie i Kujawy. W sojuszu z Zakonem pozostawał Jan Luksemburski. W takiej niekorzystnej sytuacji międzynarodowej, Kazimierz Wielki zdecydował się podtrzymać układ z Węgrami, zapoczątkowany przez swojego ojca. Siostra Kazimierza Elżbieta była żoną króla węgierskiego Karola Roberta. Kazimierz Wielki przenosił różne wzorce z Węgier na dwór krakowski i to właśnie na dworze węgierskim szukał oparcia dla swojej polityki zagranicznej. Nic więc dziwnego, iż na mocy traktatu w Budzie, zgodził się na przeniesienie  sukcesji do korony polskiej właśnie na linię Andegawenów. A dokładnie na jego siostrzeńca Ludwika Węgierskiego. 

 

1356, 1 maja

A2025070

1 maja 1356 r. miał miejsce zjazd w Pradze. Na zjeździe tym Kazimierz wielki zrzekł się praw do księstwa świdnickiego i zastawionych mu miast: Kluczborka i Byczyny, król czeski natomiast Karol IV zrzekł się zwierzchnictwa lennego nad Mazowszem płockim.