Polityka Polski wobec Prus


1605

Król Zygmunt III Waza powierzył administrację Prus Książęcych elektorowi brandenburskiemu Joachimowi Fryderykowi, nie uzyskawszy wcześniej zgody sejmu.

Zaangażowanie Rzeczypospolitej w sprawy na wschodzie oraz w konflikty ze Szwecją wkrótce spowodowały brzemienne następstwa w polityce pruskiej. W trakcie prowadzenia długotrwałych działań wojennych Zygmunt III Waza szukał sojuszników. Z tego też powodu prowadził bardzo ustępliwą politykę względem Prus i roszczeń Hohenzollernów. W 1605 i 1611 r. król Polski przyznał prawo kurateli nad księciem Prus Albrechtem Fryderykiem linii elektorów brandenburskich.

 

1611

Oddanie w lenno Prus Książęcych elektorowi brandenburskiemu Janowi Zygmuntowi za zgodą Sejmu. Sejm wyraził zgodę na objęcie władzy przez Jana Zygmunta po śmierci Albrechta Fryderyka.

Król Polski Zygmunt III Waza zgodził się na przeniesienie lenna pruskiego na władców Brandenburgii. Przejęli oni w 1618 r. formalną władzę w Prusach Książęcych. Zgodnie z aktem lennym Polska posiadała prawa do ingerencji w wewnętrzne sprawy Prus. Rozwiązanie takie wobec sytuacji w Prusach, tj. oporu stanów przeciw elektorowi, który usiłował narzucić władzę absolutną, pozwalała sądzić, iż utrzymane zostaną wpływy Polski nad Bałtykiem. Rachuby te przekreślone jednak zostały przez wojny polsko – szwedzkie, powodujące utratę pozycji Rzeczypospolitej na tych terenach.

 

1626

Wojska szwedzkie najechały Prusy Książęce, a następnie zajęły miasta i porty u ujścia Wisły (stąd mówi się o trzyletniej wojnie o ujście Wisły). Po porażce wojsk króla Zygmunta III pod Gniewem sytuacja się ustabilizowała, a Szwedzi wzmocnili swoje posterunki nad ujściem Wisły.

 

1637

Ostatni hołd pruski. Fryderyk Wilhelm złożył go osobiście. Hołdy składane z Prus swoją historią sięgały pokoju polsko-krzyżackiego z 1466 r. Pierwszy hołd z Prus Książęcych złożył Albrecht Hohenzollern. Wydarzenie to było tematem obrazu Jana Matejki.